Dlaczego złoto czernieje?

Złota biżuteria to absolutny klasyk, który nigdy nie wychodzi z mody. Ze względu na swoje właściwości złoto to jeden z najpopularniejszych jubilerskich kruszców. Jego wartość niezmiennie utrzymuje się także na giełdzie, czyniąc je idealną inwestycją. Jednak z czasem każdy złoty wyrób, który nosimy, kolczyki, pierścionki, czy bransoletki, może zmienić kolor i pokryć się ciemnym nalotem. Co powoduje ciemnienie złota? Czy można temu zapobiec? I jak dbać o złotą biżuterię, aby zachowała swój blask i luksusowy wygląd?

Właściwości złota

Złoto jest jednym z najbardziej cenionych metali szlachetnych na świecie. Czyste złoto o próbie 999, zawiera 99,9% tego kruszcu i jedynie 0,1% innych domieszek. Jest to najwyższa próba złota. Najczęściej wykorzystuje się ją w sztabkach inwestycyjnych i monetach bulionowych.

Czysty kruszec jest bardzo miękki, plastyczny i łatwy w obróbce. Ponieważ jednak jest też mało trwały i podatny na uszkodzenia mechaniczne, rzadko wykorzystuje się go do produkcji biżuterii. Zamiast tego, zazwyczaj występuje w stopie z innymi metalami, takimi jak srebro, miedź czy pallad. W ten sposób powstają wyroby jubilerskiej o niższych próbach, jednak o większej trwałości i odporności na uszkodzenia.

Czy próba złota ma wpływ na jego ciemnienie?

Próby złota określają zawartość czystego kruszcu w stopie, najcześciej w promilach lub karatach. Im wyższa próba złota, tym większa jego zawartość w biżuterii. Najpopularniejsze próby to:

• próba 999 (24-karatowe złoto) – zawiera 99,9% złota,

• próba 750 (18-karatowe złoto) – zawiera 75% złota i 25% innych metali,

• próba 585 (14-karatowe złoto) – zawiera 58,5% złota i 41,5% innych metali,

• próba 375 (9-karatowe złoto) – zawiera 37,5% złota i 62,5% innych metali.

Rzadziej wykorzystywane są próby 916, 500, 417 i 333. Ta ostatnia to najniższa i najtańsza próba dostępna na rynku.

Im niższa próba złota, tym większa ilość domieszek innych metali w stopie. Ma to wpływ na kolor, trwałość i reakcje chemiczne biżuterii, a więc także na proces czernienia. Oznacza to, że nie ciemnieje jedynie najczystsze złoto.

Dlaczego złoto czernieje?

Mimo że złoto jest metalem szlachetnym odpornym na korozję i nie reaguje łatwo z większością substancji chemicznych, zdarza się, że czernieje. Czernienie złota jest najczęściej wynikiem reakcji chemicznych, jakie zachodzą między nim a innymi substancjami, z którymi ma kontakt. Oto, jakie są najczęstsze przyczyny tego zjawiska.

Domieszki w stopie złota

Większość złotej biżuterii wykonana jest z mieszanki czystego złota i innych metali. Zwykle są to:

• srebro,

• miedź,

• pallad,

• nikiel,

• platyna,

• cynk.

Wszystkie domieszki mogą reagować z powietrzem, co prowadzi do tworzenia się ciemnego nalotu na powierzchni biżuterii. W tym wypadku czernienie złota jest więc wynikiem utleniania innych metali obecnych w stopie. Im więcej domieszek tym szybciej zachodzi proces ciemnienia złotej biżuterii. I nie dotyczy on jedynie wyrobów niskiej jakości, choć będą one pokrywać się czarnym nalotem szybciej niż te o wyższych próbach.

Wpływ potu i kosmetyków

Ludzki pot zawiera różne substancje, w tym sole, kwasy i amoniak, które mogą reagować z metalami obecnymi w stopie złota. Jeśli więc złoto brudzi skórę lub widać na nim wyraźnie czarny nalot, może to być spowodowane reakcją potu z metalami w stopie, np. z miedzią.

Podobnie działają niektóre kosmetyki, perfumy, a nawet środki czyszczące. Wystawianie biżuterii na ich działanie może przyspieszać proces czernienia złota. Dlatego zaleca się każdorazowo ściągnięcie biżuterii przed kąpielą lub prysznicem, a także domowymi porządkami. Warto również od razu wyczyścić wyroby, które miały kontakt z ludzkim potem lub kosmetykami.

Reakcje chemiczne z innymi metalami

Złota biżuteria może wchodzić także w kontakt z innymi metalami, co również prowadzi do zmiany jej barwy. Dzieje się tak szczególnie, gdy przechowujemy złoto razem z biżuterią srebrną. W takiej sytuacji może dojść do reakcji, które spowodują ciemnienie biżuterii. Zanieczyszczenia znajdujące się na powierzchni złota lub innych metali również mogą wpływać na ten proces.

Wpływ środowiska

Złoto może ulec zanieczyszczeniom i odbarwieniom także z powodu czynników środowiskowych, takich jak wilgoć, temperatura czy zanieczyszczenia powietrza. Mogą one prowadzić do utleniania metali obecnych w stopie i powodować pojawienie się czarnego nalotu. Dlatego też czernienie biżuterii ze złota jest bardziej powszechne w wilgotnym klimacie lub w miejscach o wysokim poziomie zanieczyszczeń powietrza.

Czy każde złoto zmienia barwę?

Problem czernienia złotych wyrobów w większym lub mniejszym stopniu dotyczy praktycznie każdego stopu i każdej próby. Oczywiście złoto o niższej próbie jest bardziej podatne na ciemnienie i odwrotnie - złoto o wyższej próbie jest mniej narażone na zmiany koloru, ponieważ zawiera więcej czystego kruszcu.

Czy czyste złoto czernieje?

Ryzyko czernienia nie dotyczy czystego złota. Jest ono praktycznie odporne na zmiany koloru i ciemnienie. Dzieje się tak dlatego, że nie reaguje z większością substancji chemicznych obecnych w naszym otoczeniu. Jednak ze względu na swoją miękkość, czyste złoto jest rzadko stosowane w produkcji biżuterii, co oznacza, że większość wyrobów wykonanych jest ze stopów złota o niższej próbie. Są więc bardziej podatne na zmiany koloru.

Czy białe złoto czernieje?

Białe złoto jest szczególnym rodzajem złota, które powstaje przez stopienie czystego kruszcu z metalami takimi jak pallad, srebro czy nikiel. Biżuteria z białego złota dodatkowo jest zazwyczaj pokryta warstwą rodu, która nadaje mu błyszczący, srebrzysty wygląd i chroni przed czernieniem.

Jednakże z czasem, w wyniku codziennego użytkowania lub niewłaściwego przechowywania, warstwa rodu może się ścierać. To odsłania stop złota znajdujący się pod spodem, a w efekcie biżuteria może zacząć ciemnieć lub żółknąć.

Dlatego zaleca się regularne odnawianie powłoki rodu u jubilera. Może to zapobiec ciemnieniu biżuterii z białego złota i utrzymać jej blask na dłużej.

Czy różowe złoto czernieje?

Różowe złoto jest stopem, który zawiera miedź. To ona nadaje mu charakterystyczny różowo-czerwony odcień. I właśnie dzięki niej, różowe złoto jest twardsze i bardziej odporne na zarysowania niż klasyczne żółte złoto.

Jednak również z powodu obecności miedzi biżuteria z różowego złota może ulegać ciemnieniu. Miedź jest metalem, który ulega utlenianiu i może reagować z substancjami chemicznymi, ludzkim potem i kosmetykami. Trzeba jednak podkreślić, że różowe złoto czerniej znacznie rzadziej niż inne stopy.

Jak zapobiegać czernieniu złota?

Chociaż czernienie stopów złota z innymi metalami to zupełnie naturalny proces, można się przed nim uchronić. Wystarczy podjąć pewne proste działania, dzięki którym złota biżuteria będzie wyglądała pięknie przez długie lata.

Unikanie kontaktu z chemikaliami

Jednym z najprostszych sposobów na uniknięcie czernienia złota jest unikanie kontaktu biżuterii z chemikaliami. Należy zdjąć biżuterię przed użyciem kosmetyków i perfum, a także przed kąpielą w chlorowanej wodzie.

Również kontakt z detergentami i środkami czyszczącymi może prowadzić do ciemnienia złota, dlatego lepiej zdjąć biżuterię przed sprzątaniem.

Regularne czyszczenie złota

Regularne czyszczenie złota pomaga utrzymać biżuterię w dobrym stanie. Isteniej kilka skutecznych domowych sposobów czyszczenia złotej biżuterii. Możesz na przykład użyć ciepłej wody z dodatkiem delikatnego mydła lub płynu do mycia naczyń. Za każdym razem złote wyroby należy delikatnie przecierać miękką ściereczką, aby usunąć ewentualne zanieczyszczenia, a na koniec trzeba je dokładnie wysuszyć. Pamiętaj, że wilgoć, a więc kontakt z wodą, przyspiesza czernienie.

W przypadku mocniejszego zabrudzenia możesz zastosować specjalistyczne środki do czyszczenia biżuterii dostępne w sklepach. Ewentualnie możesz wyczyścić ją u jubilera.

Właściwe przechowywanie biżuterii

Właściwe przechowywanie biżuterii również pomoże uchronić ją przed ciemnieniem i czarnym nalotem. Wyroby ze złota należy przechowywać w suchym miejscu. Najlepiej trzymać je w oddzielnych miękkich woreczkach lub pudełkach, aby uniknąć kontaktu z innymi metalami, które mogą wywołać reakcje chemiczne, powodujące czernienie.

Jak usunąć czarny nalot z biżuterii?

Załóżmy jednak, że pomimo naszych starań złota biżuteria uległa czernieniu. Jak przywrócić jej dawny wygląd? Czy jest to w ogóle możliwe? Jak najbardziej. Oto kilka sposobów.

Domowe sposoby czyszczenia złota

Jednym z popularnych domowych sposobów na usunięcie czarnego nalotu z biżuterii jest użycie pasty z sody oczyszczonej i wody. Należy nałożyć pastę na złoto i delikatnie pocierać z pomocą miękkiej ściereczki. Następnie dokładnie opłukać biżuterię ciepłą wodą i osuszyć.

Można również użyć mieszanki octu i wody, aby rozpuścić nalot. W przypadku tej metody należy jednak pamiętać, aby nie stosować jej na biżuterię zawierającą kamienie szlachetne. Ocet może je uszkodzić.

Profesjonalne czyszczenie

Jeśli czernienie jest bardzo zaawansowane lub obawiasz się, że uszkodzisz biżuterię, czyszcząc ją samodzielnie, możesz skorzystać z usług profesjonalisty. Jubilerzy dysponują specjalistycznym sprzętem i środkami chemicznymi, które skutecznie usuwają czarny nalot i przywracają biżuterię do dawnej świetności.

Dlaczego biżuteria czernieje? Podsumowanie

Dlaczego złoto czernieje? Wszystkiemu winne są naturalne reakcje chemiczne, jakie zachodzą między metalami obecnymi w stopie złota a czynnikami zewnętrznymi. Choć czyste złoto jest praktycznie odporne na czernienie, większość biżuterii wykonana jest z mieszanki złota i innych metali. To właśnie one mogą reagować z potem, kosmetykami, chemią czy wilgocią.

Aby zapobiec ciemnieniu złota, warto dbać o biżuterię, regularnie ją czyścić i odpowiednio przechowywać. Jeśli jednak złoto już uległo czernieniu, nie martw się. Istnieją skuteczne metody, które pozwolą usunąć brzydki czarny na lot, a ty znowu będziesz cieszyć się ponadczasowym pięknem swojej złotej biżuterii.