Najczęstsze fałszerstwa złotej biżuterii – jak ich uniknąć?

Kupowanie złota przez internet lub z niesprawdzonego miejsca zawsze jest ryzykiem. Oszuści potrafią stworzyć materiał, który do złudzenia przypomina złoto, więc niedoświadczona osoba nie zauważy czerwonych flag i zainwestuje w małowartościowy stop. Jak nie dać się oszukać? 

3 najczęstsze fałszerstwa złotej biżuterii 

Dlaczego tak ważne jest sprawdzenie autentyczności złota? Oszuści znają wiele sposobów, aby sprzedać Ci coś, co w praktyce może okazać się czymś zupełnie innym. Tak samo jest w przypadku złota. Jeśli chcesz zainwestować w kruszec sprzedawany w miejscu, do którego nie masz żadnej pewności, sprawdź, jak nie dać się oszukać. 

Domieszki metali nieszlachetnych

Fałszerze często mieszają złoto z miedzią, cynkiem lub niklem. Takie stopy zmieniają właściwości fizyczne i chemiczne złota. Miedź nadaje stopowi charakterystyczny czerwonawy odcień, a cynk rozjaśnia kolor. Oszustwo jest trudniejsze do wykrycia, gdy złoto zachowuje odpowiednią masę. Do analizy stosuje się spektrometrię rentgenowską, która wykrywa skład chemiczny. Test gęstości pozwala na szybką weryfikację, czy wyrób odpowiada gęstości czystego złota. Fałszywy stop jest mniej plastyczny i trudniejszy w obróbce. W warsztacie złotnika te różnice są od razu widoczne podczas pracy.

Pozłacane wyroby

Stosowanie elektroplaterowania, czyli pokrywania powierzchni metalu cienką warstwą złota to częste zjawisko. Wyrób wygląda jak wykonany w całości ze złota. Rdzeń zwykle tworzy mosiądz lub stal, co znacząco obniża wartość. Przy precyzyjnej analizie złotnik może zauważyć różnice w kolorze na brzegach, gdzie warstwa złota jest cieńsza. Test kwasowy sprawdza reakcję na głębsze warstwy, które nie zawierają złota. Zaawansowani oszuści stosują techniki, które utrudniają przeprowadzenie tego testu. Na przykład wypełniają wnętrze przedmiotu metalem o podobnej gęstości do złota.

Fałszywe oznaczenia prób

Złoto często jest fałszowane poprzez naniesienie nieprawdziwego oznaczenia próby, na przykład 750, sugerując zawartość 75% złota w stopie. W rzeczywistości wyrób może zawierać mniej niż 30%. Oszuści korzystają z precyzyjnych stempli, które imitują oficjalne oznaczenia. Fachowy złotnik zauważy nieregularności w kształcie stempla lub brak zgodności z wymaganiami prawnymi. Analiza próby w laboratorium ujawnia rzeczywistą zawartość złota. Na rynku czasem pojawiają się wyroby z nieautoryzowanymi oznaczeniami zagranicznych producentów. Brak dokumentacji potwierdzającej autentyczność złota powinno od razu obudzić Twoje podejrzenia. 

Próba złota – jak ją sprawdzić? 

Wyżej wspomnieliśmy o fałszywym oznaczaniu prób. Niestety nie jest to rzadkie dlatego, zanim kupisz biżuterię lub jeden z najbardziej pożądanych kruszców w innej formie, sprawdź, jak dokładnie sprawdzić próbę złota. Możesz skorzystać z kilku metod. Na samym początku ważne jest zrozumienie dwóch systemów stosowanych do oznaczania prób: metrycznego i karatowego. 

• System metryczny – podaje zawartość czystego złota w promilach, na przykład 585 oznacza 58,5% czystego złota. 

• System karatowy – określa udział złota w 24-karatowej skali, gdzie 24 karaty to czyste złoto, a 12-karatowy stop zawiera 50% złota.

W Polsce obowiązuje siedem prób złota, które określają różne zawartości czystego złota w stopie. Próby te wybijane są na wyrobach, co zabezpiecza konsumenta przed zakupem podróbek. W przypadku monet próba zazwyczaj nie jest oznaczana w ten sposób. 

Kamień probierczy i ciecz probiercza

Jedną z najstarszych i nadal stosowanych metod jest badanie za pomocą kamienia probierczego. Płytka wykonana z lidytu pozwala na pozostawienie rys przez badany przedmiot i iglice probiercze o znanej próbie. Następnie na rysy nanosi się ciecz probierczą. W wyniku reakcji chemicznych dochodzi do zmiany koloru, co umożliwia porównanie śladów i określenie próby badanego wyrobu. Ta metoda jest szybka i skuteczna, lecz wymaga doświadczenia w interpretacji wyników.

Spektrometria rentgenowska

Nowoczesnym podejściem jest analiza spektrometryczna, która bezinwazyjnie bada skład chemiczny stopu. Urządzenie emituje promienie rentgenowskie, które wchodzą w interakcję z atomami metalu. Otrzymane wyniki precyzyjnie określają zawartość czystego złota oraz innych metali w próbce. Metoda ta sprawdza się szczególnie w ocenie dużych przedmiotów, gdzie dokładność jest kluczowa.

Test gęstości

Gęstość złota wynosi około 19,32 g/cm³. Test ten polega na zanurzeniu badanego przedmiotu w wodzie i porównaniu masy do objętości wypartej cieczy. Archimedes używał tej metody już w starożytności. Gęstości innych metali różnią się od złota, co umożliwia wykrycie fałszerstw, takich jak dodanie miedzi czy cynku.

Jak sprawdzić, czy złoto jest prawdziwe? 

Nawet ekspert może nie odróżnić prawdziwego złota od jakościowej podróbki, dlatego jest wiele technik, które służą do zidentyfikowania fałszerstwa. Możesz sprawdzić złoto kwasem azotowym lub wybrać jeszcze inną metodę. 

Test magnetyczny

Złoto jest niemagnetyczne, co oznacza, że nie reaguje na działanie magnesu. Przyciąganie wyrobu przez magnes wskazuje na obecność metali magnetycznych, a dokładnie żelaza lub niklu. Pamiętaj jednak, że brak reakcji nie zawsze gwarantuje autentyczność – fałszerze mogą stosować niemagnetyczne stopy. Jeśli chcesz mieć pewność, że inwestujesz w szlachetny kruszec, wybierz się do sprawdzonego złotnika. 

Test kwasowy

Jednym z najpopularniejszych sposobów sprawdzania autentyczności złota jest zastosowanie kwasów probierczych. Na powierzchnię wyrobu nanosi się niewielką ilość kwasu o odpowiednim stężeniu. Autentyczne złoto nie reaguje na kwas, podczas gdy inne metale mogą zacząć się utleniać lub zmieniać kolor. Metoda ta wymaga doświadczenia, aby prawidłowo interpretować wyniki i unikać uszkodzenia wyrobu.

Dźwięk i plastyczność

Złoto ma specyficzne właściwości akustyczne. Przy upuszczeniu na twardą powierzchnię wydaje głuchy, miękki dźwięk, różny od bardziej metalicznego odgłosu innych metali. Jest także bardzo plastyczne – fałszywe stopy mogą być bardziej kruche lub twarde. W ten sposób możesz rozpoznać złoto. 

Test ogniowy

Autentyczne złoto jest odporne na działanie wysokiej temperatury. Fałszywe wyroby mogą zmieniać kolor, topić się szybciej lub wydzielać specyficzny zapach podczas podgrzewania. Test ten powinien być stosowany z ostrożnością, aby nie uszkodzić wyrobu.